Weerstand als natuurkundig principe

In een vorige blog beschreef ik weerstand in het kwadraat – weerstand tegen het weerstandsproces van de ander. Deze blog gaat nogmaals over weerstand en stelt: natuurlijk is weerstand verbindend.

Wikipedia beschrijft een aantal verschillende definities van weerstand. Vooral is er de natuurkundige invalshoek. Daarbij gaat het om eigenschappen van materialen om elektrische stroom te bemoeilijken, of mechanisch om beweging te hinderen. In medische zin gaat weerstand om de mate waarin iemand in staat is een ziekte te weerstaan. Het gaat in alle situaties om interactie, samenspel. Anders gezegd: er dient verbinding te zijn voordat er weerstand kan ontstaan. Je moet er wat mee hebben zogezegd.

De kwantummechanica beschrijft dat eigenschappen pas bepaald worden op het moment van waarneming. Wanneer een gele kaart wordt gesplitst in een groene kaart en een rode kaart (maken samen geel), beide kaarten naar twee verschillende zonnestelsels worden gebracht stelt de kwantummechanica dat op het moment dat naar de eerste kaart wordt gekeken en deze groen blijkt te zijn, automatisch en onmiddellijk de andere kaart rood wordt (niet is).

De geponeerde stelling biedt een uitweg uit deze impasse: de veranderaar accepteert dat weerstand er (natuurlijk) bijhoort. Weerstand is iets positiefs, de weerstandige voelt zich verbonden met de organisatie of het team. Door acceptatie en zelfs verwachting van weerstand kan de veranderaar een andere stijl hanteren, bijvoorbeeld vragend, vriendelijk, ondersteunend en begripvol. Daarna kunnen de twee samen op zoek naar de angel voor de weerstand waarmee de kiem is gelegd voor gezamenlijke deelname aan het veranderproces.  Alweer natuurlijke begrippen (angel, kiem).

PS:

  • Wikipedia heeft een pagina over weerstand waar helemaal niets wordt gezegd over weerstand tegen veranderen. Lekker belangrijk die veranderkunde. Er zijn wel invalshoeken vanuit natuurkunde en vanuit psychologie & geneeskunde.
  • Thijs Homan heeft het leggen van verbanden tussen veranderkunde met natuurkundige principes zover uitgewerkt dat hij er een boek over kon publiceren – Organisatiedynamica. Aanrader!

Weerstand in het kwadraat

Weerstand kent zijn oorsprong in de natuurkunde, maar is ook in organisaties een veel voorkomend patroon.

Het is een natuurlijke reactie van een persoon op een veranderidee van een ander. Dat is zelden omdat de persoon-met-weerstand niets heeft met de ander of hetgeen hij voorstelt.

Het komt juist doordat hij daar wel wat mee heeft, alleen goede redenen heeft om er nog even niet in mee te gaan. Dit komt bijvoorbeeld doordat hij zich afvraagt of hij wel kan wat er van hem wordt gevraagd, of omdat hij niet ziet dat de verandering een verbetering is.

Ook kan het een natuurlijke reactie zijn op de wijze waarop het veranderinitiatief wordt geïntroduceerd. De Roos van Leary (ook al een verwijzing naar de natuur) onderschrijft dit: ten aanzien van dominantie-onderdanigheid reageren we complementair. Gedraagt de één zich dominant, dan roept dat bij de ander onderdanigheid op.

Ten aanzien van vriendelijkheid-vijandigheid reageren we symmetrisch. Dus een veranderaar die vol energie en overtuiging dominant een veranderidee poneert op een te-veranderen-individu, krijgt waarschijnlijk onderdanigheid en vijandigheid terug. Weerstand dus.

Dat is meteen een bruggetje naar de volgende stap in dit toneelspel: de veranderaar had deze weerstand niet verwacht, ze willen niet, en Roos-van-Leariet vijandig terug. Dit is te beschouwen als weerstand tegen het weerstandsproces van de ander. Zeg maar weerstand in het kwadraat.